پس از بازگشت تدریجی دسترسی کاربران به اینترنت، اکنون نشانههای فنی از اتصال دوباره دیتاسنترهای ایران به اینترنت جهانی مشاهده میشود. با بازگشت مسیرهای ارتباطی مراکز داده به جداول مسیریابی بینالمللی، فرآیند احیای زیرساختهای اینترنت کشور وارد مرحله نهایی شده است؛ هرچند کیفیت ارتباط همچنان در همه مسیرها به وضعیت پایدار نرسیده است.
بر اساس گزارش پیوست، از ۹ اسفند، اینترنت ایران با محدودیتها و اختلالات گستردهای مواجه شد و دسترسی کاربران به اینترنت ثابت و همراه در بخشهای مختلف کشور بهشدت کاهش یافت. در این بازه زمانی، بسیاری از زیرساختهای آنلاین و مراکز داده داخلی نیز از دید شبکه جهانی خارج شدند یا تنها ارتباط محدودی با اینترنت بینالملل داشتند.
اگرچه از پنجم خرداد دسترسی کاربران به اینترنت بهتدریج برقرار شد، اما وضعیت دیتاسنترها متفاوت بود. مراکز داده و زیرساختهای میزبانی تا نیمهشب اول تیر همچنان بهطور کامل به اینترنت جهانی متصل نبودند و اکنون با بازگشت تدریجی آنها، آخرین بخش از فرآیند بازیابی اینترنت کشور نیز در حال تکمیل است.
دیتاسنترهای ایرانی دوباره در اینترنت جهانی دیده میشوند
بررسیهای فنی انجامشده طی ۲۴ ساعت گذشته نشان میدهد بسیاری از دیتاسنترهای ایرانی بار دیگر در سطح اینترنت جهانی قابل مشاهده هستند. مسیرهای ارتباطی آنها در سامانه BGP ثبت شده و پاسخگویی این مراکز از خارج از کشور نیز امکانپذیر شده است. همچنین دادههای منتشرشده توسط کلاودفلر از بهبود تدریجی برخی شاخصهای عملکرد شبکه حکایت دارد.
البته این روند برای همه سرویسها بهصورت همزمان اتفاق نیفتاده است. برخی سرویسها از هفتههای گذشته به اینترنت جهانی بازگشته بودند، اما سرویسهایی که به دیتاسنترها یا مسیرهای ارتباطی خاص وابسته بودند، با تأخیر بیشتری به وضعیت پایدار رسیدهاند.
وضعیت سرویسهای ایرانی پس از اتصال مجدد
بررسی اطلاعات DNS، مسیرهای BGP و شناسههای شبکه (ASN) نشان میدهد هر سرویس اینترنتی از معماری متفاوتی استفاده میکند و به همین دلیل روند بازگشت آنها به اینترنت جهانی نیز یکسان نبوده است.
برای مثال، دیجیکالا از زیرساخت اختصاصی خود با شناسه AS43211 استفاده میکند و سامانه نام دامنه آن نیز روی زیرساخت اختصاصی این شرکت قرار دارد. دادههای BGP نشان میدهد این فروشگاه اینترنتی اکنون از هزاران مسیر مختلف در اینترنت جهانی قابل مشاهده است و از طریق شبکههای بینالمللی متعددی به اینترنت متصل میشود.
در مقابل، اسنپ از معماری چندلایه بهره میبرد. بررسیها نشان میدهد بخشی از زیرساخت این سرویس روی آروانکلاد قرار دارد، در حالی که سامانه DNS آن از زیرساخت Alibaba استفاده میکند. اطلاعات BGP نیز نشان میدهد مسیرهای ارتباطی این سرویس دوباره در اینترنت جهانی فعال شدهاند.
در مورد سرویسهایی مانند بله، کافهبازار و برخی زیرساختهای هزاردستان نیز دادهها حاکی از آن است که بخشهای مختلف این سرویسها روی شبکههای متفاوتی میزبانی میشوند؛ بهعنوان نمونه، وبسایت، ایمیل و سامانه DNS آنها ممکن است روی زیرساختهای مجزایی قرار داشته باشند.
نکته قابل توجه اینکه مسیرهای مربوط به هزاردستان و آروانکلاد از اعتبارسنجی RPKI نیز عبور کردهاند؛ موضوعی که نشان میدهد مسیرهای اعلامشده از نظر استانداردهای مسیریابی اینترنت معتبر هستند، هرچند این موضوع بهتنهایی تضمینکننده کیفیت یا پایداری اتصال نیست.
ارتباط ایران با اینترنت جهانی دوطرفه شده است
دادههای سامانه رادار چابکان نیز نشان میدهد ارتباط میان دیتاسنترهای ایران و اینترنت جهانی دوباره برقرار شده است. این سامانه علاوه بر بررسی دسترسی کاربران خارجی به سرویسهای ایرانی، کیفیت اتصال مراکز داده داخلی به سرویسهای بینالمللی را نیز پایش میکند.
بر اساس این اطلاعات، سرویسهایی مانند دیوار، دیجیکالا، بله، کافهبازار، زومیت، ترب، ورزش۳ و ویرگول اکنون از دیتاسنترهای اروپایی قابل دسترسی هستند؛ موضوعی که نشان میدهد این سرویسها دوباره در اینترنت جهانی دیده میشوند.
در مقابل، وضعیت اتصال دیتاسنترهای داخلی به سرویسهایی مانند ChatGPT، گوگل، گیتهاب، گوگلپلی، داکرهاب، فیگما، واتساپ، استیم، پلیاستیشن و Cloudflare DNS نیز بررسی شده است. نتایج نشان میدهد کیفیت دسترسی به این سرویسها هنوز در همه مراکز داده یکسان نیست و برخی مسیرها زودتر از سایرین به شرایط پایدار بازگشتهاند.
کیفیت اینترنت هنوز به حالت عادی بازنگشته است
آمارهای منتشرشده توسط رادار کلاودفلر نشان میدهد اگرچه اتصال اینترنت در حال بازیابی است، اما کیفیت شبکه هنوز به سطح عادی قبل از اختلالات نرسیده است.
بررسی شاخصهای تأخیر شبکه نشان میدهد در روزهای ابتدایی پس از بازگشت اینترنت، نوسانات قابل توجهی در زمان پاسخگویی وجود داشته و ترافیک از مسیرهای جایگزین عبور کرده است. همچنین زمان پاسخ DNS نیز در برخی بازهها افزایش یافته و سپس بهتدریج کاهش پیدا کرده است؛ هرچند همچنان با استانداردهای جهانی فاصله محسوسی دارد.
در بخش پهنای باند نیز ظرفیت دانلود و آپلود هنوز به وضعیت پیشین بازنگشته و سرعت دسترسی کاربران در بسیاری از مسیرهای بینالمللی پایینتر از شرایط عادی ارزیابی میشود.
بازگشت اینترنت ادامه دارد، اما هنوز کامل نشده است
مجموع دادههای فنی نشان میدهد فرآیند بازگشت اینترنت ایران تنها به اتصال دوباره کاربران محدود نبوده و شامل احیای تدریجی دیتاسنترها، سرویسهای ابری و مسیرهای بینالمللی نیز شده است. بسیاری از سرویسهای بزرگ ایرانی اکنون دوباره در سطح اینترنت جهانی قابل مشاهده هستند و مراکز داده نیز به مسیرهای بینالمللی بازگشتهاند.
با این حال، شاخصهای عملکرد شبکه نشان میدهد پایداری و کیفیت اتصال هنوز در تمامی مسیرها به شرایط مطلوب نرسیده است. بنابراین، هرچند بخش مهمی از زیرساخت اینترنت کشور دوباره به شبکه جهانی متصل شده، اما تکمیل فرآیند بازیابی و رسیدن به وضعیت پایدار همچنان به زمان نیاز دارد.