بر اساس آخرین گزارش سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، شاخصهای ارتباطی کشور، از یک سو ارتباطات سیار با سرعت بالا و ضریب نفوذ قابل توجه مرزهای اشباع را جابهجا میکند و از سوی دیگر، بخش اینترنت ثابت با وجود توسعه پوشش و سرمایهگذاریهای سنگین روی فیبر نوری، همچنان با ریزش کاربران و بحران جدی در جذب مشترک روبهرو است.
رشد انفجاری ضریب نفوذ موبایل و اینترنت همراه
آمارهای زمستان ۱۴۰۴ نشان میدهد ضریب نفوذ تلفن همراه در ایران با رشدی محسوس نسبت به مدت مشابه سال قبل (۱۸۹.۶۰ درصد) به ۱۹۷.۶۸ درصد رسیده است. این بدان معناست که تعداد سیمکارتهای فعال در کشور، تقریبا دو برابر جمعیت کل ایران است و تعداد کل مشترکین تلفن همراه به ۱۷۱ میلیون و ۱۱۳ هزار و ۸۰۲ مشترک بالغ شده است.
در بخش اینترنت پهنباند سیار نیز روند صعودی ادامه داشته و ضریب نفوذ اینترنت همراه از ۱۳۹.۷۱ درصد در زمستان سال گذشته به ۱۴۴.۳۹ درصد در زمستان ۱۴۰۴ افزایش یافته است. تعداد کاربران اینترنت همراه در کشور اکنون به ۱۲۴ میلیون و ۹۸۵ هزار و ۴۷۳ مشترک رسیده است.
در نقطه مقابل، تلفن ثابت سنتی روند افول خود را، که ماههای قبل هم وجود داشته، حفظ کرده و ضریب نفوذ آن با کاهشی نزدیک به یک درصد، از ۳۲.۶۷ درصد به ۳۱.۶۳ درصد رسیده که نشاندهنده جمعآوری یا غیرفعال شدن خطوط ثابت شهری و روستایی است.
بزرگترین چالش ارتباطی کشور، کماکان شکاف عمیق میان بخش سیار و ثابت است. ضریب نفوذ پهنباند ثابت در زمستان ۱۴۰۴ با روندی کاهشی نسبت به زمستان سال گذشته (۱۲.۹۹ درصد) به ۱۲.۶۲ درصد سقوط کرده است. تعداد کل مشترکین پهنباند ثابت با ریزش مواجه شده و از ۱۱.۱۶ میلیون به ۱۰ میلیون و ۹۲۴ هزار و ۵۱۳ مشترک کاهش یافته است.
بحران عمیق اینترنت ثابت؛ فیبر نوری پوشش دارد اما مشترک ندارد
عجیبترین آمار این گزارش مربوط به توسعه پروژه ملی فیبر نوری (FTTX) است. طبق جدول عملکرد پوشش، تعداد خانوارهای تحت پوشش فیبر نوری با رشد مناسبی از ۸.۰۶ میلیون خانوار در زمستان ۱۴۰۳ به ۹ میلیون و ۲۳۸ هزار و ۸۶۵ خانوار در زمستان ۱۴۰۴ افزایش یافته است.
با این حال، آمار مشترکین فعال این فناوری (اتصالات دایر) نشان میدهد که از این آمار بزرگ پوشش، تنها یک میلیون و ۹ هزار و ۴۹۴ مشترک عملاً متصل شده و از سرویس استفاده میکنند! این یعنی بیش از ۸ میلیون خانوار در کشور تحت پوشش فیبر نوری هستند اما تمایلی به خرید یا استفاده از این اشتراک نشان ندادهاند و بار ترافیکی شبکه کماکان روی دوش اینترنت همراه است.
در بخش دیگری از این گزارش سهم بازار اینترنت ثابت به تفکیک تکنولوژی نیز آمده که این آمار به شرح زیر است:
- فناوری X-DSL (قدیمی): ۶۵ درصد (۷,۰۴۸,۲۹۸ مشترک)فناوری TD-LTE (بیسیم ثابت): ۲۳ درصد (۲,۴۹۶,۱۶۱ مشترک)فناوری FTTX (فیبر نوری): ۹ درصد (۱,۰۰۹,۴۹۴ مشترک)فناوری Wi-Fi: حدود ۳ درصد (۳۷۰,۵۶۰ مشترک)
در بازار اپراتورهای ثابت، کنسرسیوم مخابرات و UNSP با ۹۱ درصد سهم بازار، حاکم مطلق هستند و شرکتهای FCP و Servco هرکدام تنها ۴ درصد از این بازار را در اختیار دارند.
سهم بازار اپراتورهای همراه؛ تداوم دو قطبی همراه اول و ایرانسل
بازار ارتباطات سیار کشور کماکان در انحصار دو اپراتور اصلی است و تغییر شگرفی در سهم بازار مشترکین فعال تلفن همراه دیده نمیشود: ۱. همراه اول: ۵۴ درصد سهم بازار (۹۲,۸۹۵,۷۲۵ مشترک فعال) ۲. ایرانسل: ۴۲ درصد سهم بازار (۷۲,۲۰۳,۸۹۳ مشترک فعال) ۳. رایتل: ۴ درصد سهم بازار (۶,۰۱۴,۱۸۴ مشترک فعال)
از نظر فناوریهای اینترنت همراه، سهم عمده بازار همچنان در دست نسل چهارم است:
- نسل چهارم (4G): ۹۲.۰۲ درصد سهم بازارنسل پنجم (5G): ۴.۵۹ درصد سهم بازار (۵,۷۳۳,۵۹۱ مشترک)نسل سوم (3G): ۳.۴۰ درصد سهم بازار
این آمار نشان میدهد که توسعه نسل پنجم (5G) در کشور با وجود محدودیتها آغاز شده و به حدود ۵.۷ میلیون مشترک رسیده است. همچنین تعداد سایتهای فیزیکی فعال شبکه 4G همراه اول ۲۷,۰۹۴ سایت و ایرانسل ۲۰,۲۱۸ سایت ثبت شده است.
کیفیت شبکه و سرعت اینترنت؛ رایتل در جاده سرعت، ایرانسل در ثبات پایداری
بخش شاخصهای کیفیت شبکه (KPI) دادههای جالبی از وضعیت سرعت و پایداری اپراتورها در زمستان ۱۴۰۴ ارائه میدهد:
- سرعت دانلود نسل چهارم (4G): همراه اول با ۲۰.۸۲ مگابیت بر ثانیه بالاترین سرعت دانلود را دارد و ایرانسل با ۲۰.۳۷ مگابیت بر ثانیه و رایتل با ۲۰.۴۶ مگابیت بر ثانیه در رتبههای بعدی قرار دارند.سرعت دانلود نسل سوم (3G): همراه اول سرعت ۴.۲ مگابیت بر ثانیه، ایرانسل ۴.۱۳ مگابیت بر ثانیه و رایتل ۳.۷۸ مگابیت بر ثانیه را به ثبت رساندهاند.شاخص پایداری و قطعی سرویس داده (4G): رایتل با کمترین میزان قطعی سرویس یعنی ۰.۱۶ درصد بهترین عملکرد را دارد. ایرانسل با ۰.۱۹ درصد در رتبه دوم و همراه اول با ۰.۲۲ درصد بالاترین میزان قطعی داده در شبکه نسل چهارم را ثبت کرده است.موفقیت در برقراری سرویس داده (4G): رایتل با ۹۹.۵۶ درصد، ایرانسل با ۹۹.۴۴ درصد و همراه اول با ۹۹.۳۶ درصد در این شاخص قرار گرفتهاند.
ترافیک پیامک و مکالمات؛ سهم بازار پیامک جابهجا شد
کل مکالمات شبکه سیار کشور در زمستان ۱۴۰۴ به رقم ۹۵ میلیارد و ۹۳۲ میلیون دقیقه رسیده است که متوسط مکالمه ماهانه به ازای هر کاربر ۱۸۶.۸۸ دقیقه (حدود ۳ ساعت در ماه) است. در بخش ترافیک مکالمات، همراه اول ۶۷ درصد و ایرانسل ۳۲ درصد سهم دارند.
اما در حوزه پیامک، کل پیامکهای شبکه سیار به ۶۵ میلیارد و ۸۰۵ میلیون مرسوله رسیده است (متوسط ۱۲۸ پیامک ماهانه برای هر کاربر). نکته جالب توجه، سهم بازار اپراتورها در پیامک است؛ همراه اول ۶۰ درصد، ایرانسل ۳۴ درصد و رایتل ۶ درصد از حجم پیامکهای ارسالی کشور را مدیریت میکنند.
سامانه ۱۹۵؛ قطعی سرویس در صدر شکایات کاربران
در سه ماهه پایانی سال ۱۴۰۴، حجم عظیمی از شکایتها در سامانه ۱۹۵ به ثبت رسیده است. بر اساس آمار رگولاتوری، اینترنت ثابت و پهنباند ثابت با ۱۸,۹۶۰ شکایت، همچنان ناراضیترین کاربران را دارد. تلفن ثابت با ۱۷,۶۱۰ شکایت در رتبه دوم و تلفن همراه با ۷,۸۵۷ شکایت در رتبه سوم قرار دارند.
موضوعات پرتکرار و رتبهبندی علت شکایت کاربران در سامانه ۱۹۵ به ترتیب زیر است: ۱. قطع سرویس ۲. تاخیر در نصب، راه اندازی و واگذاری سرویس اینترنت و تلفن ثابت ۳. خرابی، خط روی خط، نویز و قطعی در هنگام مکالمه ۴. تاخیر در پشتیبانی ۵. عدم رضایت از نحوه پاسخگویی کارشناسان پشتیبانی