بزرگترین هواپیمای تمامالکتریکی جهان با پروازی ۲۷ دقیقهای در نیویورک، عصر جدیدی را در هوانوردی پاک آغاز کرد.
صنعت هوانوردی یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گازهای گلخانهای در جهان است و سهم قابلتوجهی در تغییرات اقلیمی دارد. در سالهای اخیر، تلاشهای گستردهای برای کاهش این آلودگیها با روی آوردن به سوختهای پاکتر و موتورهای الکتریکی آغاز شده است. اما تاکنون، ساخت هواپیماهای تمامالکتریکی در مقیاس بزرگ که بتوانند مسافران زیادی را جابجا کنند، به دلیل محدودیتهای فنی و وزن بالای باتریها، رویایی دستنیافتنی به نظر میرسید.
اکنون یک شرکت نوآور سوئدی-آمریکایی به نام «هارت اروسپیس» با انجام اولین پرواز موفقیتآمیز بزرگترین هواپیمای تمامالکتریکی جهان، نشان داده که این رویا در حال تبدیلشدن به واقعیت است.
در تاریخ ۱۲ اوت ۲۰۲۶ (۲۱ مرداد) هواپیمای آزمایشی X1 از شرکت هارت اروسپیس با وزن ۱۱,۳۴۰ کیلوگرم، به آسمان شهر پلاتسبرگ در ایالت نیویورک صعود کرد و پروازی آزمایشی به مدت ۲۷ دقیقه را تحت نظارت سازمان هوانوردی فدرال آمریکا با موفقیت به انجام رساند.
هواپیماهای تمامالکتریکی که با موتورهای الکتریکی و باتریها کار میکنند، بیش از نیمقرن است که وجود دارند و برخی از آنها از سال ۲۰۲۰ گواهینامهی پرواز دریافت کردهاند. بااینحال، با وجود پیشرفتهای قابلتوجه، این هواگردها همواره با مشکل مقیاسپذیری روبرو بودهاند.
- تحول در هوانوردی الکتریکی؛ هواپیمای مجهز به باتری حالت جامد برای اولینبار پرواز کرد23 خرداد 05مطالعه '4ایکس-۶۵ وارد مرحله نهایی ساخت شد؛ هواپیمایی که بدون سطوح کنترل پرواز میکند06 تیر 05مطالعه '5هواپیمای مسافربری اختصاصی چین به پرواز درآمد؛ تلاش برای رقابت با بوئینگ و ایرباس3 روز قبلمطالعه '2
هواپیمای آزمایشی X1 از نظر ابعاد به اندازهی هواپیماهای ملخداری است که امروزه در خطوط هوایی منطقهای استفاده میشوند (به این هواپیماها توربوپراپ میگویند). اما وزن این نمونهی اولیه هنگام برخاستن، به مراتب کمتر از هواپیماهای معمولی با موتورهای احتراقی است.
برای مقایسه، هواپیمای «دش ۸-کیو۳۰۰» که یک هواگرد منطقهای معروف است، حدود ۱۹,۵۰۰ کیلوگرم وزن دارد، در حالی که وزن X1 حدود ۱۱,۳۴۰ کیلوگرم است. بااینحال، X1 در حال حاضر از سرعت کمتر و برد کوتاهتری نسبت به هواپیماهای سنتی مشابه برخوردار است و این مشکل به محدودیتهای فعلی فناوری باتریها برمیگردد.
بهنوشتهنیواطلس، چگالی کم انرژی باتریها در مقایسه با سوختهای فسیلی، بزرگترین چالش هواپیماهای تمامالکتریکی است. منظوراز چگالی انرژی مقدار انرژی است که در یک کیلوگرم از منبع سوخت یا باتری ذخیره میشود. در سوختهای هواپیمایی، این مقدار بسیار بالا اما در بهترین باتریهای موجود، به مراتب کمتر است. به همین دلیل، برای پرواز با هواپیمای الکتریکی، باید وزنی بسیار بیشتر را به باتریها اختصاص داد.
محدودیت اصلی هواپیماهای الکتریکی، چگالی کم انرژی باتریها و وزن ثابت آنها در طول پرواز است که بر برد و سرعت تأثیر میگذارد
مشکل دیگر این است که وقتی یک هواپیمای معمولی سوخت خود را مصرف میکند، سبکتر میشود و این یعنی مصرف سوخت کمتر در ادامهی مسیر. اما وزن باتریها در تمام طول پرواز ثابت میماند و هیچوقت کم نمیشود. درنتیجه، هواپیما مجبور است این وزن اضافی و بیاستفاده (که دیگر انرژی مفیدی برای ارائه ندارد) را از ابتدا تا انتهای مسیر با خود حمل کند؛ بدین معنی که فضای کمتری برای مسافران، بار، یا حتی افزایش برد پروازی باقی میماند.
با وجود محدودیتهای کنونی X1، این هواپیما گام مقدماتی مهمی برای مدل اصلی شرکت به نام ES-30 است؛ هواپیمایی که برخلاف X1 که تمامالکتریکی است، دارای ظرفیت ۳۰ نفره با سیستم پیشرانهی هیبرید-الکتریک خواهد بود. طراحی ترکیبی به هواپیما امکان میدهد که در مسیرهای کوتاه، کاملاً الکتریکی پرواز کند و در مسیرهای طولانیتر، از سوخت سنتی برای افزایش برد بهره بگیرد.
جذابترین بخش ماجرا، ادعای شرکت سازنده دربارهی هزینههای عملیاتی است. آنها میگویند ES-۳۰ میتواند با ۴۰ درصد هزینهی کمتر نسبت به هواپیماهای منطقهای فعلی پرواز کند. این کاهش هزینه ناشی از مصرف سوخت کمتر، نگهداری سادهتر موتورهای الکتریکی و هزینههای پایینتر تعمیر و نگهداری است؛ ادعایی که اگر درست باشد، میتواند انقلابی در حملونقل هوایی منطقهای رقم بزند و سفرهای هوایی را برای مسافران مقرونبهصرفهتر کند.
آندرس فورسلوند، بنیانگذار و مدیرعامل شرکت هارت اروسپیس، میگوید: «با اولین پرواز X1، هارت اروسپیس پرواز الکتریکی را در مقیاس هواپیمای مسافربری تجاری به نمایش گذاشته است. هواپیماهای تجاری الکتریکی این پتانسیل را دارند که اقتصاد خطوط هوایی را به طور اساسی دگرگون کنند.»